Châu Âu đối đầu với Big Tech, rủi ro gây ra sự tức giận của Washington

MADRID, Tây Ban Nha – Các quốc gia châu Âu đang tăng cường sức ép lên các công ty mạng xã hội, phản ứng lại sự phẫn nộ của công chúng về nỗi lo an toàn trẻ em nhưng có nguy cơ bị phản ứng dữ dội từ Hoa Kỳ, nơi có các nền tảng như Facebook và X của Elon Musk.

Tây Ban Nha hôm thứ Ba đã ra lệnh cho các công tố viên điều tra Meta (chủ sở hữu Facebook), X và TikTok vì cáo buộc phát tán hình ảnh tình dục trẻ em được tạo bởi AI, sau một động thái tương tự ở Anh.

Ireland cũng mở cuộc điều tra chính thức đối với chatbot AI Grok của X về việc xử lý dữ liệu cá nhân và tạo ra các hình ảnh tình dục có hại.

Danh sách ngày càng tăng các quốc gia châu Âu — Pháp, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Đan Mạch, Slovenia và Cộng hòa Séc — trong những tuần gần đây đã theo Úc đề xuất lệnh cấm mạng xã hội đối với thanh thiếu niên, trong bối cảnh mối lo ngại gia tăng về nghiện, lạm dụng trực tuyến và kết quả học tập giảm sút.

Đức và Anh đang cân nhắc các bước tương tự.

Các hành động quốc gia phản ánh tính cấp bách về chính trị nhưng cũng thể hiện sự thất vọng với Liên minh châu Âu. Các chính trị gia, cố vấn và nhà phân tích cho rằng các chính phủ đang hành động đơn lẻ vì họ nghi ngờ Brussels sẽ hành động đủ nhanh hoặc đủ mạnh — mặc dù các quốc gia riêng lẻ phải đối mặt với những rào cản pháp lý, ngoại giao và thực thi tương tự như EU.

Căng thẳng địa chính trị

Theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) của EU, có hiệu lực từ năm 2024, các nền tảng lớn phải đối mặt với mức phạt lên đến 6% doanh thu hàng năm toàn cầu nếu họ không kiểm soát được nội dung bất hợp pháp hoặc có hại.

Nhưng việc thực thi các hình phạt lại đầy rủi ro chính trị. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần đe dọa áp thuế quan và trừng phạt nếu các quốc gia EU áp đặt thuế công nghệ mới hoặc thực thi DSA theo cách ảnh hưởng đến các công ty Mỹ.

Ủy ban Châu Âu bác bỏ những gợi ý rằng họ mềm tay với Big Tech của Mỹ, chỉ ra trong một tuyên bố trực tuyến hôm thứ Ba rằng họ đã mở một số cuộc điều tra bao gồm đối với X và việc triển khai Grok.

"Thông qua các biện pháp như DSA, EU đang định hình tương lai kỹ thuật số của châu Âu. Nó đang hỗ trợ, tài trợ và điều chỉnh các công nghệ mới với mục tiêu tăng cường dân chủ," họ cho biết.

Ngôn từ đôi khi đã vượt quá giới hạn.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron năm ngoái đã gọi sự phản đối của Mỹ đối với quy định châu Âu là "cuộc chiến địa chính trị".

Chính quyền Trump cảnh báo vào tháng 12 rằng châu Âu đang đối mặt với "sự xóa bỏ văn minh" và kêu gọi Mỹ thúc đẩy "sự kháng cự đối với quỹ đạo hiện tại của châu Âu".

Bộ trưởng Quyền Người tiêu dùng Tây Ban Nha Pablo Bustinduy nói với tờ Le Grand Continent hôm thứ Ba rằng chiến dịch trấn áp của nước này nhằm "thoát khỏi sự phụ thuộc kỹ thuật số vào Hoa Kỳ", đồng thời cho biết một số nền tảng đang được sử dụng để "làm bất ổn các nền dân chủ châu Âu từ bên trong".

Hành động độc lập

Việc sửa đổi các hướng dẫn của DSA vào ngày 14/07 cho phép các luật hạn chế độ tuổi quốc gia đã thúc đẩy Đan Mạch hành động độc lập, bộ số hóa của nước này cho Reuters biết.

Tây Ban Nha đã cân nhắc hành động trong nhiều tháng, nhưng yếu tố kích hoạt cuối cùng để đề xuất lệnh cấm đối với trẻ dưới 16 tuổi — và luật buộc các CEO mạng xã hội phải chịu trách nhiệm về phát ngôn thù hận — là việc Grok tạo ra hình ảnh tình dục không đồng thuận của trẻ vị thành niên, Bộ trưởng Thanh niên và Trẻ em Sira Rego cho biết.

Đối với Macron, người đã đổ lỗi cho mạng xã hội về việc thúc đẩy bạo lực trong giới trẻ, bước ngoặt là vụ đâm chết một trợ lý trường học bởi một học sinh 14 tuổi vào tháng 6. Ông cho biết sẽ thúc đẩy lệnh cấm toàn EU đối với việc sử dụng của thanh thiếu niên hoặc, nếu cần thiết, hành động đơn phương ở Pháp.

Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis cho biết việc đọc cuốn The Anxious Generation của Jonathan Haidt — lập luận rằng điện thoại thông minh và mạng xã hội đang "kết nối lại" bộ não của trẻ em — là "một trải nghiệm mở mang tầm mắt".

"Chúng ta đang tiến hành thí nghiệm không được kiểm tra lớn nhất từ trước đến nay với bộ não của con em chúng ta," ông nói. – Rappler.com